Հոգնածություն և սառած ձեռքեր. օրգանիզմում երկաթի անբավարարության 6 նշան
- 7 hours ago
- 2 min read

Երկաթը կարևոր դեր է խաղում կարմիր արյան բջիջների առողջության պահպանման, թթվածնի փոխադրման, շարակցական հյուսվածքի պահպանման և մկանների նորմալ նյութափոխանակության խթանման գործում: Երկաթի անբավարարությունը կարող է առաջանալ երկաթ պարունակող սննդամթերքների անբավարար ընդունման, երկաթի կլանման խանգարման (օրինակ՝ ցելիակիա) կամ երկաթի ծախսի ավելացման պատճառով: Կարևոր է վաղ ճանաչել երկաթի անբավարարության նշանները՝ դրա զարգացումը կանխելու համար։
Առաջին նախազգուշացնող նշանը մշտական հոգնածությունն է: Նույնիսկ եթե դուք բավարար քանակությամբ եք հանգստանում, երկաթի անբավարարության դեպքում օրգանիզմում հեմոգլոբինի պակաս կա՝ հյուսվածքներին թթվածին փոխադրելու համար, ինչը հանգեցնում է թուլության և հոգնածության: Երկաթի անբավարարության անեմիան կապված է քնի խանգարումների՝ անքնության և անհանգիստ ոտքերի համախտանիշի հետ, որոնք սրում են հյուծվածության զգացումը։
Մեկ այլ ախտանիշ է քրոնիկ սառնության զգացումը, հատկապես ձեռքերում և ոտքերում: Անբավարար հեմոգլոբինը հանգեցնում է արյան շրջանառության վատթարացման և վերջույթներում ջերմաստիճանի նվազման: Նույնիսկ հարմարավետ միջավայրում երկաթի անբավարարություն ունեցող անձը կարող է ավելի ցուրտ զգալ, քան մյուսները։
Մեկ այլ կարևոր ախտանիշ է գունատ մաշկը: Երկաթի մակարդակի նվազումը նվազեցնում է կարմիր արյան բջիջների արտադրությունը, ինչը հանգեցնում է արյան շրջանառության վատթարացման և մաշկի գունատ երանգի: Սա ավելի նկատելի է բաց մաշկ ունեցող մարդկանց մոտ, սակայն մուգ մաշկի երանգ ունեցողների մոտ բերանի ներսը և կոպերի լորձաթաղանթները կարող են կորցնել իրենց բնական վարդագույն գույնը, երբ առաջանում է երկաթի անբավարարություն։
Գլխապտույտը և հաճախակի գլխացավերը նույնպես կարող են վկայել երկաթի անբավարարության մասին։ Ուղեղ հասնող թթվածնի պակասի պատճառով մարդը կարող է գլխապտույտ և նույնիսկ հավասարակշռության կորուստ զգալ։ Որոշ դեպքերում երկաթի ցածր մակարդակը առաջացնում է արյան անոթների լայնացում, ինչը հանգեցնում է հաճախակի գլխացավերի։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ քրոնիկ միգրենը հաճախ կապված է անեմիայի հետ։
Մազերի և եղունգների խնդիրները նույնպես կարող են վկայել երկաթի անբավարարության մասին։ Եղունգների փխրունությունը, նոսրացումը և նույնիսկ ձևի փոփոխությունը, որը հայտնի է որպես կոյլոնիխիա, որի դեպքում եղունգի թիթեղը դառնում է գոգավոր, բնորոշ են երկարատև երկաթի անբավարարությանը։ Մազերը կարող են նոսրանալ և թափվել, քանի որ մազերի աճը պահանջում է սննդանյութեր և լավ արյան շրջանառություն, որոնք խաթարվում են անեմիայի պատճառով։
Անսովոր, բայց բնորոշ ախտանիշ է սառույցի ցանկությունը։ Միացյալ Նահանգներում երկաթի անբավարարություն ունեցող մարդկանց մոտ 25%-ը ունենում է պագոֆագիա՝ սառույց ուտելու հարկադրական ցանկություն։ Այս երևույթն ավելի տարածված է հղի կանանց և երեխաների մոտ։ Չնայած այս կապի ճշգրիտ պատճառները անհայտ են, հետազոտողները ենթադրում են, որ սառույց ծամելը ժամանակավորապես բարելավում է կենտրոնացումը և էներգիա է հաղորդում անեմիա ունեցող մարդկանց։
Եթե նկատում եք այս ախտանիշներից մի քանիսը, պետք է դիմեք բժշկի։ Երկաթի անբավարարությունը կարող է ախտորոշվել արյան անալիզով, որը գնահատում է հեմոգլոբինի, կարմիր արյան բջիջների և ֆերիտինի մակարդակը։ Անբավարարությունը լրացնելու համար խորհուրդ է տրվում ձեր սննդակարգում ներառել երկաթով հարուստ սնունդ՝ միս, ձու, ձուկ, լոբազգիներ, ընկույզ և տերևավոր կանաչեղեն։ Կարևոր է դրանք համատեղել վիտամին C-ի աղբյուրների հետ (ցիտրուսային մրգեր, լոլիկ, հատապտուղներ), քանի որ դա բարելավում է երկաթի կլանումը։ Որոշ դեպքերում բժիշկը կարող է նշանակել երկաթի հավելումներ, բայց դրանք պետք է ընդունվեն մասնագետի հսկողության ներքո, քանի որ երկաթի ավելցուկը նույնպես վնասակար է։
Անեմիայի ծանր ձևերը կարող են պահանջել երկաթի ներերակային ներարկում կամ նույնիսկ արյան փոխներարկում։ Կարևոր է նաև լուծել անբավարարության հիմնական պատճառը. եթե այն առաջացել է ներքին արյունահոսությունից կամ աղիքային հիվանդությունից, կարող է անհրաժեշտ լինել լրացուցիչ բուժում։
Հոգնածությունը, անհասկանալի դողը, մաշկի գունատությունը, մազերի և եղունգների խնդիրները կարող են առաջանալ տարբեր հիվանդություններից և միշտ չէ, որ վկայում են երկաթի անբավարարության մասին։ Այնուամենայնիվ, սրանք բոլորը լուրջ ախտանիշներ են, և եթե դրանք ի հայտ են գալիս, կարևոր է դիմել բժշկի՝ պատճառը պարզելու համար։




















